Rozwój inteligentnych systemów sterowania pozwala łączyć parametry techniczne oświetlenia z wymaganiami użytkowników i charakterystyką konkretnego obiektu. Przykładem takiego podejścia są rozwiązania oferowane przez polskich producentów, w tym wielkopolską firmę Lena Lighting, która od ponad 30 lat projektuje i produkuje rozwiązania oświetleniowe dla różnych sektorów.
REKLAMA
Human Centric Lighting: dostosowanie światła do rytmu dobowego
Człowiek spędza przeważającą część dnia w pomieszczeniach, gdzie dostęp do światła naturalnego jest ograniczony, co niekorzystnie wpływa na jego samopoczucie. Jednym ze sposobów ograniczenia tego problemu jest koncepcja Human Centric Lighting (HCL), w której parametry oświetlenia są dostosowywane do potrzeb użytkowników oraz rytmu dobowego.
Naturalne światło zmienia swoje parametry w ciągu dnia – zmienia się jego temperatura barwowa, natężenie oraz kierunek padania. Rano i wieczorem dominuje tonacja cieplejsza, natomiast w środku dnia jego barwa staje się chłodniejsza.
Współczesna technologia pozwala m.in. płynnie zmieniać temperaturę barwową światła, np. w zakresie od 2700 K do 6500 K. W połączeniu ze sterowaniem jego natężeniem umożliwia to tworzenie scen świetlnych dopasowanych do funkcji pomieszczenia i pory dnia. Na przykład w magazynach i halach produkcyjnych w godzinach wymagających wzmożonej koncentracji stosuje się światło neutralne lub chłodne, z kolei w strefach relaksu sprawdza się oświetlenie cieplejsze.
Inteligentne sterowanie: od pojedynczej oprawy do Smart Space
Kolejnym etapem rozwoju oświetlenia jest automatyzacja jego pracy. System nie musi już działać według jednego, stałego harmonogramu. Może wykorzystywać dane z czujników i na ich podstawie w czasie rzeczywistym dostosowywać parametry oświetlenia.
Systemy jak Clue czy ClueIn umożliwiają zarządzanie oświetleniem z poziomu aplikacji lub interfejsu internetowego. Użytkownik może wizualizować rozmieszczenie opraw na planie obiektu, definiować harmonogramy, monitorować zużycie energii oraz kontrolować parametry pracy instalacji. Takie podejście istotnie obniża konsumpcję energii i poprawia jakość wykonywanych prac.
Istotną funkcją jest wykorzystanie światła dziennego. Jeżeli do pomieszczenia magazynowego czy hali dociera odpowiednia ilość światła naturalnego – system może automatycznie ograniczyć moc opraw. Podobnie działa sterowanie polegające na detekcji obecności – oświetlenie aktywuje się tylko wtedy, gdy w danej strefie zostanie wykryty ruch (na przykład wózka widłowego). W dużych obiektach pozwala to ograniczyć czas pracy instalacji i związane z nim zużycie energii.
Podobna koncepcja znajduje zastosowanie w oświetleniu zewnętrznym. System ClueCity umożliwia zdalne zarządzanie naświetlaczami czy oświetleniem ulicznym na parkingach, dostosowując jego pracę do rzeczywistych potrzeb. Ograniczenie poziomu oświetlenia w okresach mniejszego zapotrzebowania pozwala zmniejszyć zużycie energii oraz ograniczyć emisję światła do środowiska – w tym przypadku z pomocą przychodzą dodatkowo elementy osłonowe (daszki) czy profesjonalna optyka, kierująca słup światła tylko tam, gdzie jest to potrzebne.
Infrastruktura oświetleniowa może pełnić również dodatkowe funkcje. Punkty oświetleniowe mogą być wyposażone w sensory jakości powietrza, kamery czy stacje ładowania pojazdów elektrycznych. Integracja systemów oświetleniowych z automatyką budynkową BMS odbywa się m.in. z wykorzystaniem standardu DALI-2 . Rozwój standardów DALI-2, D4i oraz bezprzewodowego DALI+ tworzy podstawę do dalszej integracji oświetlenia z systemami IoT.
Efektywność energetyczna i zrównoważona produkcja
Oświetlenie jest jednym z obszarów, w których modernizacja infrastruktury logistycznej może przynieść wymierne ograniczenie zużycia energii. Dotyczy to szczególnie obiektów przemysłowych, magazynowych i biurowych, gdzie instalacje oświetleniowe pracują przez wiele godzin dziennie.
Wysoka skuteczność świetlna opraw LED pozwala uzyskać wymagany poziom oświetlenia przy niższym poborze mocy. Oprawy typu Tytan Steel LED osiągają efektywność wielokrotnie wyższą niż tradycyjne źródła światła, co w określonych zastosowaniach może przełożyć się na znaczące ograniczenie zużycia energii i emisji CO₂. Obecnie dostępne są oprawy o skuteczności 200 lm/W, np. Linea S LED od Lena Lighting.
Efektywność energetyczna jest jednak tylko jednym elementem podejścia środowiskowego. Istotny jest również cały cykl życia produktu, od zastosowanych materiałów, przez produkcję i transport, po możliwość odzysku surowców.
Krótszy czas montażu to duża oszczędność zasobów
Montaż linii świetlnej w porównaniu z montażem pojedynczych opraw przemysłowych na hali magazynowej przekłada się na ponad 70-proc. oszczędność czasu. A to z kolei wpływa na mniejsze koszty robocizny i szybsze oddanie inwestycji do użytku. Ponadto w przypadku montażu linii (np. opraw typu Linea S LED) nie ma konieczności zakupu dodatkowych akcesoriów i elementów montażowych jak: ceowniki, pręty mocujące, przewody zasilające, co dodatkowo obniża koszty w porównaniu z montażewm pojedynczych lamp przemysłowych. Okablowanie tego typu lamp umożliwia konstruowanie linii świetlnej o długości nawet do 100 metrów zasilanej z jednego punktu. Warto też zwrócić uwagę na optykę. Im więcej różnych rozsyłów światła oferuje producent, tym bardziej pozwala to zoptymalizować liczbę opraw, przyczyniając się jednocześnie do zapewnienia normatywnego poziomu oświetlenia dla tych obiektów. Oprawy liniowe typu Linea S LED to rozwiązania oświetleniowe stworzone z myślą o optymalizacji kosztów inwestycji w obiektach magazynowych i przemysłowych: od zakupu i kompletacji systemu, przez montaż, po późniejszą eksploatację, przy jednoczesnym ograniczeniu zużycia materiałów i wpływu inwestycji na środowisko.
Parametry techniczne wymagają niezależnej weryfikacji
Wraz z rozwojem rynku LED rośnie znaczenie wiarygodności deklarowanych parametrów. Dla projektanta i inwestora istotne są m.in. rzeczywisty strumień świetlny, skuteczność świetlna, trwałość, szczelność obudowy czy parametry elektryczne. Same dane katalogowe nie zawsze pozwalają zweryfikować rzeczywiste właściwości produktu.
Dlatego znaczenie mają własne laboratoria badawcze producentów oraz ich kompetencje potwierdzone odpowiednimi akredytacjami. Lena Lighting posiada własne Centrum Badawcze, które uzyskało status CTF Stage 3.
Dla inwestora oznacza to możliwość podejmowania decyzji na podstawie danych, których źródło i sposób uzyskania są możliwe do zweryfikowania.
Światło jako element systemu technicznego budynku
Rozwój technologii LED zmienił sposób projektowania instalacji oświetleniowych. Oprawa nie jest już wyłącznie źródłem światła. Jest elementem systemu, który może komunikować się z innymi urządzeniami, zbierać dane, reagować na warunki środowiskowe i automatycznie dostosowywać swoje parametry pracy.
Połączenie wysokiej skuteczności świetlnej, odpowiednio zaprojektowanej optyki, bezpieczeństwa fotobiologicznego oraz inteligentnego sterowania pozwala jednocześnie poprawiać warunki użytkowania przestrzeni i ograniczać koszty jej eksploatacji.
Dla inwestora coraz większe znaczenie ma więc nie pojedynczy parametr oprawy, lecz cały bilans techniczny rozwiązania: efektywność energetyczna, trwałość, szybkość montażu, możliwość sterowania, kompatybilność z systemami automatyki, bezpieczeństwo użytkowników oraz wiarygodność deklarowanych parametrów.
W tym ujęciu nowoczesne oświetlenie LED staje się integralnym elementem infrastruktury budynku i przestrzeni miejskiej. Odpowiednio zaprojektowany system może jednocześnie odpowiadać na wymagania użytkowe, energetyczne i środowiskowe, a jego skuteczność można oceniać na podstawie mierzalnych parametrów technicznych.
