Safety Manager | nr 1 | maj–czerwiec 2026 27 DIAGNOSTYKA PROFILAKTYCZNA A BŁĄD LUDZKI JAK STAN ZDROWIA PRACOWNIKA WPŁYWA NA OCENĘ RYZYKA I BEZPIECZEŃSTWO PROCESÓW? W świecie nowoczesnej logistyki i produkcji, gdzie optymalizacja procesów osiągnęła niemal szczyt swoich możliwości, najsłabszym ogniwem pozostaje człowiek. Według wstępnych danych GUS za 2024 r. oraz danych z 2023 r. „nieprawidłowe zachowanie pracownika” było przyczyną ponad 40% wypadków przy pracy. Czy mamy tu do czynienia z ignorancją, czy raczej z biologiczną niewydolnością organizmu, której nie uwzględniliśmy w ocenie ryzyka? Poza błędem, czyli co widzi manager jakości? Z perspektywy zarządzania jakością każdy wypadek lub incydent potencjalnie wypadkowy to „wyrób niezgodny". W analizie przyczyny zazwyczaj skupiamy się na technicznych aspektach maszyn, braku osłon czy niewłaściwej odzieży. Rzadko jednak w analizie FMEA (Failure Mode and Effects Analysis) bierzemy pod uwagę parametr„zdrowie utajone pracownika”. Jeśli pracownik popełnia błąd przy obsłudze wózka widłowego, naszą naturalną reakcją jest reedukacja (szkolenie). Ale czy szkolenie pomoże komuś, kogo funkcje wykonawcze mózgu są upośledzone przez niewyrównaną niedoczynność tarczycy, nadciśnienie, zaburzenia w stężeniu glukozy czy przewlekły niedobór żelaza? Tutaj wkracza konieczność przedefiniowania pojęcia „stanu psychofizycznego”, bo jeśli przyczyną źródłową jest stan zdrowia, to kolejne szkolenie jest marnotrawstwem (MUDA) i nie eliminuje ryzyka. Biologia błędu. Czego nie widać w arkuszu BHP? Wspomniane dane GUS wskazują na„stan psychofizyczny pracownika niezapewniający bezpiecznego wykonywania pracy”jako bezpośrednią przyczynę jedynie ułamka zdarzeń. To pułapka definicyjna.„Błąd ludzki” to często objaw, a nie przyczyna źródłowa. Analizując patofizjologię pracy, musimy zwrócić uwagę na kilka kluczowych obszarów zdrowotnych: 1. Gospodarka węglowodanowa Wahania poziomu glukozy mogą bezpośrednio przełożyć się na spadek koncentracji, drżenie rąk i wydłużony czas reakcji. W logistyce i na produkcji, gdzie liczą się sekundy, „mgła mózgowa”wynikająca z zaburzeń w gospodarce węglowodanowej może być przyczyną błędnej oceny odległości lub prędkości. 2. Układ hormonalny Niewyrównana niedoczynność tarczycy (w tym choroba Hashimoto) to nie tylko „zmęczenie”. To realne obniżenie zdolności do kojarzenia faktów i drastyczne spowolnienie procesów decyzyjnych. Z kolei wysoki poziom kortyzolu, nazywanego hormonem stresu, w stanie przewlekłym prowadzi do zaburzeń snu, stanów lękowych i znacznego rozproszenia uwagi. Pracownik z chronicznie podniesionym kortyzolem działa w trybie przetrwania, co wyłącza logiczne myślenie i analizę ryzyka na rzecz działań impulsywnych. 3. Ukryte niedobory witamin i minerałów Ferrytyna jako magazyn żelaza oraz witamina B12 i kwas foliowy są kluczowe dla prawidłowej pracy serca i mózgu. Pracownik z anemią czy głębokim niedoborem witaminy D (powszechnym w pracy produkcyjnej) będzie pracownikiem o obniżonej wydajności i wysokim profilu ryzyka wypadkowego. AUTOR: dr n. med. Marta Dziemiańczuk Medical Project Coordinator w uPacjenta. Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, SGH, gdzie ukończyła studia podyplomowe manager jakości, oraz Uczelni Łazarskiego, gdzie zdobyła kompetencje w zarządzaniu promocją zdrowia i profilaktyką chorób. Jako ekspertka diagnostyki laboratoryjnej nadzoruje projekty medyczne i wdraża programy profilaktyczne łączące dane naukowe i statystyczne z nowoczesną medycyną stylu życia. Współpracuje z organizacjami, realizując skuteczną prewencję wśród pracowników white i blue collar w celu poprawy jakości ich życia
RkJQdWJsaXNoZXIy MTMwMjc0Nw==